Ana sayfa › Teşvik Rehberi › Bölüştürme Anahtarı
Teknopark Bölüştürme (Dağıtım)
Anahtarı ve Kazanç İstisnası
Birden fazla projeniz ya da bölge içi + bölge dışı faaliyetiniz varsa, kurumlar vergisi kazanç istisnasını doğru hesaplamak müşterek maliyetlerin doğru bir dağıtım anahtarıyla ayrıştırılmasına bağlıdır. Mevzuata uygun, belgeye dayalı anahtar hem istisnayı tam kullandırır hem cezalı tarhiyattan korur. Bu çalışmayı sizin için yapıyoruz.
Son güncelleme: 10 Temmuz 2026 · 4691 geçici m.2 ve Kurumlar Vergisi Genel Tebliği esas alınmıştırBir bakışta
- Sorun
- İstisna yalnızca bölgedeki yazılım/tasarım/Ar-Ge kazancına uygulanır; birden fazla proje ya da bölge dışı faaliyet varsa müşterek maliyetler ayrıştırılmalı
- Bölüştürme anahtarı
- Müşterek genel gider, amortisman ve personel maliyetinin istisna kazanca isabet eden kısmının hesaplanma ölçüsü
- Ana kural
- Müşterek genel giderler hasılat oranıyla; amortismanlar kullanım gün sayısıyla (belirlenemezse hasılat oranıyla) dağıtılır
- Amaç
- Mevzuata uygun, belgeye dayalı doğru anahtarla istisnayı tam ve doğru kullanmak — agresif değil, savunulabilir
- Dayanak
- 4691 geçici m.2 + 5520 sayılı KVK + 1 seri no'lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği
1. Neden bir bölüştürme anahtarına ihtiyaç var?
Teknopark kurumlar vergisi kazanç istisnası, münhasıran bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetinden elde edilen kazancı kapsar (4691 sayılı Kanun geçici m.2). Seri üretim, ticari satış-pazarlama ve bölge dışı faaliyetlerden doğan kazançlar istisna dışıdır. Uygulamada bir firma çoğu zaman tek bir "istisna kazanç" havuzu değil, birden fazla gelir kaynağı yönetir:
- Bölgede yürütülen birden fazla proje (bazıları istisna, bazıları siparişe/ticari nitelikte),
- Bölge içi geliştirme + bölge dışında verilen kurulum, danışmanlık veya bakım hizmeti,
- İstisna faaliyetle birlikte elde edilen faaliyet dışı gelirler (faiz, kur farkı, kira).
Bu durumda kira, yönetim, muhasebe, amortisman ve birden fazla projede çalışan personel gibi maliyetler ortaktır; hangi kazanca ait oldukları doğrudan okunamaz. İstisna kazancı doğru bulmak için bu müşterek maliyetlerin istisna faaliyete isabet eden payının makul, belgeli bir teknopark bölüştürme anahtarı ile ayrıştırılması gerekir. Ayrıştırma yapılmazsa iki yönlü risk doğar: istisna dışı kazanç istisnaya karışırsa cezalı tarhiyat, giderler yanlış dağıtılırsa hak edilen istisna eksik kullanılır.
2. Önce ayrım: hangi kazanç istisna, hangisi değil?
Bölüştürme anahtarını kurmadan önce her gelir kaleminin istisna kapsamı netleştirilmelidir. Aşağıdaki ayrım, incelemede ilk bakılan yerdir:
| Gelir / faaliyet | İstisna kapsamı |
|---|---|
| Bölgede yürütülen yazılım/tasarım/Ar-Ge projesinden doğan kazanç | İstisna |
| Bölgede geliştirilen yazılımın lisans, kullanım hakkı ve — projeyle ilişkili olduğu ölçüde — bakım/güncelleme gelirleri | Bölgede yürütülen faaliyetle ilişkili olduğu ölçüde istisna; gayri maddi hak gelirlerinde tescil/nexus (nitelikli harcama) sınırlaması. Salt ticari nitelikteki bakım/destek hizmeti istisna dışı sayılabilir (GİB özelgeleriyle desteklenmeli) |
| Bölge dışında fiilen yürütülen faaliyete (kurulum, saha danışmanlığı, satış) isabet eden kazanç | İstisna dışı |
| Seri üretim, ticari mal/hizmet satışı, pazarlama kazancı | İstisna dışı |
| Faiz, kur farkı, kira gibi faaliyet dışı / bölge faaliyetinden kaynaklanmayan gelirler | İstisna dışı |
3. Dağıtım anahtarı yöntemleri
Doğrudan izlenebilen (proje bazlı maliyet merkezine yazılabilen) giderler anahtar gerektirmez; doğrudan ilgili kazanca yüklenir. Yalnızca müşterek kalemler için anahtar kullanılır. 1 seri no'lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'ndeki müşterek gider dağıtımı esasları, teknopark istisnasının hesabında da rehber alınır:
| Müşterek maliyet kalemi | Uygun dağıtım anahtarı | Mantık / dayanak |
|---|---|---|
| Müşterek genel giderler (kira, yönetim, muhasebe, elektrik, ortak yazılım abonelikleri) | Hasılat oranı = istisna hasılat / toplam hasılat | 1 seri KVGT genel esası: doğrudan tespit edilemeyen genel giderler hasılat oranına göre dağıtılır |
| Müştereken kullanılan amortismana tabi kıymetler (sunucu, test donanımı, lisanslar, demirbaş) | İstisna faaliyette kullanım gün sayısı; tespit edilemezse hasılat oranı | 1 seri KVGT: müşterek kıymet amortismanı önce kullanım süresine, belirlenemezse hasılata göre |
| Birden fazla projede çalışan personel maliyeti | Personel gün/saat (puantaj / time-sheet) | Faaliyetin gerçek zaman dağılımını yansıtır; belgeye dayalı olmalı (GİB özelgeleriyle desteklenmeli) |
| Ortak ofis / laboratuvar / paylaşımlı alan | Metrekare veya personel sayısı (tamamlayıcı anahtar) | Alan bazlı kaynak tüketimini yansıtır; puantajla birlikte kullanılabilir |
| Doğrudan proje giderleri (yalnız o projeye ait malzeme, taşeron, lisans) | Doğrudan izleme — anahtar yok | Maliyet merkezi/ayrı hesapta doğrudan ilgili kazanca yüklenir |
4. Temsili hesaplama örneği
Aşağıdaki rakamlar yalnızca yöntemi göstermek içindir; gerçek oran ve tutarlar firmanıza göre değişir.
| Kalem | Tutar (temsili) | Anahtar | İstisnaya düşen |
|---|---|---|---|
| Toplam hasılat | 100 birim | — | İstisna hasılat: 70 · İstisna dışı: 30 |
| Doğrudan istisna proje maliyeti | 40 birim | Doğrudan | 40 |
| Müşterek genel giderler | 20 birim | Hasılat (%70) | 14 |
| Müşterek personel (2 projede çalışan) | 10 birim | Puantaj (%60 istisna) | 6 |
Bu temsili örnekte istisna faaliyete yüklenen toplam maliyet 40 + 14 + 6 = 60 birim; istisna hasılat 70 birim olduğundan istisna kazanç yaklaşık 10 birim olarak hesaplanır. Puantaj yerine yalnızca hasılat anahtarı kullanılsaydı personel maliyetinden istisnaya 7 birim düşer, istisna kazanç 9 birime inerdi. Görüldüğü gibi anahtar seçimi doğrudan istisna kazancı — ve dolayısıyla ödenecek kurumlar vergisini — etkiler; bu yüzden anahtarın hem doğru hem belgeli olması gerekir.
5. Bölge dışı süreler ve siparişe dayalı işler
- Bölge dışı faaliyet ≠ uzaktan çalışma stopajı. Kazanç istisnası, bölge dışında fiilen yürütülen faaliyete isabet eden kazancı kapsamaz. Bu, personel stopaj teşvikindeki uzaktan çalışma oranlarından (2026'da bilişim personeli %100, diğer personel %75 — 10766 sayılı Karar) ayrı bir konudur: biri bordroyu, diğeri kurum kazancının ayrıştırılmasını ilgilendirir. İkisi karıştırılmamalı.
- Siparişe / bölge dışında yapılan iş: Bölge dışında icra edilen kısmın kazancı istisna dışıdır; iş bölge içi ve dışı olarak yürütülüyorsa kazanç yine bir anahtarla (tercihen fiili süre/maliyet esasıyla) ayrıştırılmalıdır.
- Ar-Ge merkezi ile birlikte yürütme: Teknopark dışında ayrıca Ar-Ge/tasarım merkezi teşvikinden yararlanılıyorsa, aynı personel ve giderin iki rejim arasında da doğru ayrıştırılması gerekir; mükerrer veya çelişkili dağıtım tarhiyat sebebidir.
6. Doğru anahtar = kârlılık, agresiflik değil
Burada "kârlılık", istisna kapsamına gerçekten giren kazancı eksiksiz istisna etmek ve istisna dışı kazancı istisnaya karıştırmamaktır. Sahte belge, olmayan faaliyetin bölgeye yazılması veya keyfi anahtar değil; belgeye dayalı, faaliyetin gerçeğini yansıtan ve savunulabilir bir kurgu hedeflenir. İki risk aynı anda yönetilir:
- Fazla ödeme riski: Müşterek giderlerin istisna faaliyete gereğinden fazla yüklenmesi istisna kazancı küçültür ve fazladan kurumlar vergisi ödetir.
- Cezalı tarhiyat riski: İstisna dışı kazancın istisnaya karışması ya da desteksiz anahtar, incelemede istisnanın reddi + vergi ziyaı cezasıyla sonuçlanır.
- Transfer fiyatlandırması (KVK m.13): İstisna kazancı yapay biçimde büyütmek için ilişkili kişilerle emsale aykırı fiyat uygulanması, transfer fiyatlandırması eleştirisi ve istisnanın reddi riskini doğurur. İlişkili kişi işlemleri emsallere uygunluk ilkesiyle fiyatlanmalı ve belgelenmelidir.
7. YMM raporu, ayrı kayıt ve faaliyet raporlarıyla ilişki
Bölüştürme anahtarı çalışması bir vitrin belgesi değil, üç ayrı yükümlülüğün sayısal dayanağıdır:
- Ayrı kayıt: Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği gereği istisna kapsamındaki kazanç ilgili hesaplarda ayrı izlenmelidir — anahtar bu ayrımı besler.
- YMM tasdik raporu: İstisna kazancın tespiti ve tevsikinde YMM raporu düzenlenmesi yaygın uygulamadır ve incelemede beklenir. Anahtar hesabı, raporun eki niteliğindeki temel tablodur.
- Muafiyet ve faaliyet raporları: Yönetici şirkete ve Bakanlığa verilen raporlarla beyan edilen istisna tutarı, bölüştürme anahtarıyla hesaplanan tutarla birebir uyumlu olmalıdır. Süreç için: Teknopark muafiyet ve faaliyet raporları.
8. VergiRota ne yapıyor?
KVK'ya uygun teknopark bölüştürme anahtarı çalışmanızı, belgeye dayalı ve savunulabilir biçimde biz kuruyoruz:
- Faaliyet ve gelir haritası: Her proje ve gelir kaleminin istisna / istisna dışı ayrımı; bölge içi–dışı faaliyet tespiti.
- Maliyet merkezi + puantaj kurgusu: Doğrudan giderlerin projelere bağlanması, müşterek kalemlerin belirlenmesi, personel için puantaj/time-sheet düzeni.
- Anahtar seçimi ve hesap tablosu: Her müşterek kalem için uygun anahtar (hasılat / gün-saat / maliyet / metrekare) ve dönemsel dağıtım tablosu.
- İstisna kazancın hesabı ve tevsiki: İstisna kazancın hesaplanması, YMM raporuyla ve muafiyet/faaliyet raporlarıyla tutarlı hâle getirilmesi.
- Risk kontrolü: Bölge dışı süreler, ilişkili kişi işlemleri ve transfer fiyatlandırması açısından denetim gözüyle son kontrol.
Bölüştürme anahtarı çalışmanızı kuralım
Mevcut istisna hesabınızın doğruluğundan emin değilseniz, önce bir vergi check-up ile fazla/eksik ödeme ve tarhiyat riskini NDA güvencesiyle tespit edelim.
Kaynaklar
- 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu — geçici m.2 (kazanç istisnası), mevzuat.gov.tr
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu — m.13 (transfer fiyatlandırması), mevzuat.gov.tr
- 1 seri no'lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği — müşterek genel gider ve amortisman dağıtımı, istisna kazancın tespiti (gib.gov.tr)
- Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği — muafiyet ve ayrı kayıt (mevzuat.gov.tr)
Bilgilendirme amaçlıdır; dağıtım anahtarının seçimi firmanın gerçek faaliyet yapısına, sözleşmelerine ve belge düzenine göre değişir. Proje bazlı ve personel bazlı anahtarlar GİB özelgeleriyle desteklenmeli, YMM raporuyla tevsik edilmelidir. Uygulama öncesi mali müşavirinize/YMM'nize teyit ettirin. Son güncelleme: 10 Temmuz 2026.